'Peace' en 'Love' vuistregels bij herstel na een acute blessure
Wat moet u doen bij een acute spier- of bandblessure?
Inzichten veranderen voortdurend, ook in hoe u het beste handelt bij een acute blessure. Vroeger werd bijvoorbeeld bij een verzwikte enkel direct een ijspakking op de enkel gelegd, en bestond er discussie over of de schoen wel of niet uit moest. U mag de schoen gerust uitdoen; deze aanhouden voorkomt het ontstaan van een zwelling niet.
Ook werd lange tijd geadviseerd om te koelen bij letsel om de zwelling te verminderen of te voorkomen. Voor dit advies is echter geen duidelijk wetenschappelijk bewijs. Koelen blijkt wel pijn te verlichten en kan om die reden overwogen worden. Het ontstaan en de aanwezigheid van een zwelling is zelfs nuttig en vervult een belangrijke functie in het herstel. Hierover leest u verderop meer.
Door voortschrijdend inzicht is men gekomen tot een andere benadering van deze blessures. Kernbegrippen hierbij zijn ‘PEACE’ en ‘LOVE’. Maar wat houdt dat nu precies in?
PEACE en LOVE: hoe u een blessure aanpakt
PEACE staat voor de benadering in de acute fase, direct na het ontstaan van de blessure. LOVE is gericht op de fase daarna, de herstelfase.
Protect (bescherm): Zorg ervoor dat het betreffende gewricht of de spier in de eerste 1–3 dagen beschermd wordt door deze minder of niet te belasten, of door te zorgen dat het weinig kan bewegen. Dit kan bijvoorbeeld door het aanleggen van tape om het gewricht te ondersteunen. Ook het lopen met krukken kan helpen om het gewricht te ontlasten. Uw fysiotherapeut is gespecialiseerd in het tapen van acute blessures en kan u hierbij begeleiden.
Elevatie (omhoog leggen): Leg het getroffen lichaamsdeel hoger dan het hart om de afvoer van vocht te optimaliseren. Bij letsel ontstaat vaak snel zwelling. Het is belangrijk dat dit vocht goed afgevoerd wordt, zodat het herstel zo min mogelijk wordt belemmerd.
Avoid (vermijd) ontstekingsremmers: Het gebruik van ontstekingsremmers zoals ibuprofen, diclofenac of naproxen kan het herstel op de lange termijn vertragen. Zwelling, warmte en pijn zijn juist belangrijke signalen in de eerste herstelperiode. In het vocht zitten stoffen die bijdragen aan het herstel. Door ontstekingsremmers te gebruiken, wordt de zwelling verminderd en zijn deze herstelstoffen in mindere mate aanwezig. Laat uw lichaam zijn werk doen; het weet wat nodig is voor herstel.
Compressie (compress): Het aanleggen van tape of bandages kan voorkomen dat er overmatige zwelling optreedt. Een sportverzorger of fysiotherapeut kent de juiste technieken om dit effectief toe te passen.
Educatie: Kennis is essentieel. Wanneer u weet wat u wel en niet moet doen, verloopt het herstel voorspoediger. Dit begint bij een goede diagnose. Uw fysiotherapeut kan u hierbij begeleiden en adviseren.
LOVE: wat u doet na de acute fase
Wanneer de eerste fase (dag 0–5) met PEACE is doorlopen, heeft de blessure LOVE nodig:
Load (belasting): Het gedoseerd en geleidelijk belasten van het weefsel stimuleert het herstel. Zodra het weefsel dit toelaat, kunt u dagelijkse activiteiten weer voorzichtig oppakken. Passieve technieken, zoals massage of passief rekken, maken het weefsel uiteindelijk niet sterker. Door op een verantwoorde manier te bewegen en de belasting langzaam op te bouwen, versterkt het weefsel geleidelijk.
Optimism (optimisme): Uw brein speelt een grote rol bij revalidatie. Angst en depressie kunnen het herstel vertragen en soms zelfs belangrijker zijn dan het fysieke letsel. Vertrouwen hebben dat de blessure weer volledig herstelt is daarom essentieel. Goede uitleg en adviezen van uw fysiotherapeut ondersteunen dit proces.
Vascularisation (doorbloeding): Oefeningen die uw cardiovasculaire systeem trainen (hart en longen) verbeteren de algehele doorbloeding, ook lokaal op de plek van het letsel. Dit verhoogt de beweeglijkheid, helpt werkzaamheden sneller te hervatten en kan pijn verminderen, waardoor minder medicatie nodig is.
Exercise (trainen): Oefeningen zijn bewezen effectief voor het herstel. Ze verbeteren beweeglijkheid, kracht en balans. Tijdens de oefeningen mag u enige gevoeligheid ervaren; dit is normaal en zelfs bevorderlijk voor herstel. Uw fysiotherapeut is gespecialiseerd in bewegen en begeleidt u hierbij op de juiste manier.
Heeft u een acute blessure opgelopen? Volg dan dit stappenplan: eerst PEACE, oftewel relatieve rust, daarna LOVE, met liefde, aandacht en actie, om optimaal te herstellen. Wij kunnen u hierbij adviseren en begeleiden.
Joost Wichers
De Rooy Fysiotherapie